• Theo Peeters
  • Hilde De Clercq
  • Hilde De Clercq geeft conferenties, trainingen, workshops en professioneel advies. Zij is linguïst en auteur van twee boeken over autisme. Ze is ouder van een zoon met autisme en was directeur van het Opleidingscentrum Autisme (OCA) in Antwerpen, België.

    Thema’s die ze behandelt in haar workshops en congressen zijn onder meer: communicatie, de denkstijl van mensen met autisme, Aspergersyndroom, partnerschap tussen ouders en professionelen en persoonlijke toekomstplanning.

    Zij is buitenlands medewerker van Good Autism Practice, uitgegeven door Glenys Jones en Hugh Morgan samen met de Universiteit van Birmingham en ze is geaffilieerd met TEACCH aan de Universiteit van Chapel Hill in North Carolina.

    Lees verder

    Autisme van binnen uit

    Autisme van binnen uit

    Een praktische gids

    Of het nu gaat om communicatie, sociale relaties, vrije tijd, emoties, eten, seksualiteit, slapen, spelen of werken, de fundamenteel andere denkstijl van mensen met autisme is overal aanwezig en dat voor altijd, want kinderen met autisme worden volwassenen met autisme.

    Aan de hand van talloze concrete anekdotes over haar zoon Thomas en over andere jongeren met autisme die ze kent maakt de auteur deze andere denkstijl op een aangrijpende en soms ontroerende manier duidelijk. Ze beschrijft als het ware autisme van binnen uit, de enige manier om mensen met autisme echt te begrijpen.

    Hilde De Clercq studeerde Germaanse Filologie en werkt voltijds als ‘ouder-professioneel’ voor het Opleidingscentrum Autisme in Antwerpen. Ze is moeder van een zoon met autisme én begeleidt kinderen met autisme al vele jaren. Zij geeft gespecialiseerde workshops en conferenties over autisme in binnen- en buitenland. Haar boek Mama, is dit een mens of een beest? over detail denken en autisme werd vertaald in het Deens, Engels, Frans, Grieks, Italiaans, Portugees, Russisch en het Zweeds. De auteur is ook redactielid van Good Autism Practice van de University of Birmingham.

    Korte beschrijving: Wat doe je als ouder met de vaststelling dat je kind autistisch is? Autisme is een ‘pervasieve’ ontwikkelingsstoornis: je denkt op een andere manier en dus leef je ook op een andere manier. Uitgangspunt bij het schrijven van dit boek is dan ook geweest om mensen met autisme te leren begrijpen via hun denkstijl, via hun andere verwerking van informatie.

    Het soort onderwerpen die een ouder bij de opvoeding van een autistisch kind zal tegenkomen passeert de revue, waaronder spel en verbeelding, taal en communicatie, emoties en gevoelens, seksualiteit en relatievorming en hoe moeten we ons een autismevriendelijke omgeving moeten voorstellen. Elk onderwerp wordt uitgediept aan de hand van de talloze observaties en anekdotes uit de wereld der autisten en zo hier en daar ondersteund door een wetenschappelijk onderzoek. Zoon Thomas is echter een constante factor in het geheel.

    Het boek besteedt aandacht aan het hele spectrum: van de autistische stoornis en het atypische autisme tot het Asperger syndroom.

    Wat viel op: Dat Hilde De Clercq vaak oplossingen voor een probleem vindt, ontlokte Thomas de uitspraak ‘omdat mama normaal is en autistisch tegelijk’. Daarin heeft hij wel heel erg gelijk, want De Clercq neemt ons mee op een ware ontdekkingstocht die voor een belangrijk deel is gebaseerd op haar ervaringen met haar eigen kind. Het observatievermogen en de systematische manier waarop ze jarenlang de haar aangereikte informatie heeft verwerkt dwingt tijdens het lezen grote bewondering af. Ik las het boek met uitermate veel belangstelling en gretigheid omdat de hoeveelheid informatie die er wordt gegeven ook zo overweldigend is. Er is geschreven vanuit een positieve, niet-oordelende houding en daar is het aan te danken dat ik begrip voor en inzicht in een voor mij tot voor kort onbekende wereld heb gekregen. De mens leeft in een wereld die bijkans bezwijkt aan een constante stroom van prikkels en ieder van ons heeft wel eens de behoefte zich daaruit terug trekken. Ik realiseer me nu na dat het voor een autistisch iemand heel zwaar moet zijn om in zo’n wereld te moeten leven.

    Niet iedereen zal het achter elkaar kunnen of willen uitlezen omdat het zo’n lijvig boek is, maar dat hoeft geen bezwaar te zijn. Waar je het ook opslaat, al snel raak je geboeid door wat er wordt beschreven. Zo kun je je voorstellen dat iemand die met een autistisch kind of autistische kennis/collega te maken heeft, het boek regelmatig uit de kast haalt om weer eens te worden bijgepraat door een wijze ervaringsdeskundige.

    Citaten, pagina 81: Moeilijke concepten vinden we vooral terug in de omgang met anderen of in het begrijpen en communiceren van gevoelens. Wat betekent ‘beleefd zijn’ bijvoorbeeld? Wat houdt dit begrip allemaal in? En vooral: wat houdt het in verschillende situaties in? Wat betekent ‘jaloers zijn’? Hoe definieer je een gevoel? De meeste woorden, begrippen, uitdrukkingen kun je niet in een definitie vastleggen. En dat hebben mensen met autisme precies zo vaak nodig.

    Pagina 143: Een volwassen normaalbegaafde man met autisme vertelde me dat hij jarenlang gedacht heeft dat een Mercedes een spiegeltje was. Toen hij in de auto zat met zijn moeder had zij ooit gezegd ‘Kijk, een Mercedes’, terwijl ze naar het spiegeltje wees. Hij heeft toen een concrete associatie gemaakt. Dat spiegeltje kreeg het woord Mercedes opgeplakt.

    Pagina 232: Mensen met autisme zien dat andere mensen trouwen, kinderen krijgen of een relatie hebben, en willen ook zo zijn. Ze willen beantwoorden aan de ‘norm’. Soms verlangen ze meer naar een seksuele verhouding omdat ze denken dat het zo hoort dan uit eigen behoefte.

    Biblion recensie door Drs. J.H.A.M. Bekkers: Een boek dat zeer duidelijk aangeeft hoe autisme eruit ziet. De taal, communicatie en de verbeelding zijn zo geheel anders door de beperkingen die een autist heeft. De eerste hoofdstukken geven daar inzicht in. Het is voor autisten moeilijk de emoties en gevoelens van de omgeving te begrijpen en er goed op in te spelen. Juist door het zo anders zijn, is het leven van een autist zelf, maar ook van de omgeving zo moeilijk. Men verstaat elkaar zo moeilijk. De geboden informatie zal mensen die op enige manier met een autistisch iemand te maken hebben, veel inzicht en hulp bieden.

    Recensie door Peter Vermeulen

    Mama, is dit een mens of een beest?

    Mama, is dit een mens of een beest?

    Over autisme

    Dit is een boek zoals er meer moeten geschreven worden. Vanuit een persoonlijk casus-verhaal wordt aan de wetenschap nieuw materiaal aangereikt dat dusver onvoldoende bestudeerd is: het detaildenken. Dat detaildenken speelt een enorm grote rol bij het begrijpen en begeleiden van mensen met autisme.

    Toen ik Hilde De Clercq enkele jaren geleden een lezing hoorde geven over haar zoon Thomas en zijn detaildenken, wist ik meteen: dit is belangrijk, dit is nieuw. Ik herinner me dat ik tegen de cursisten zei: “Die invalshoek is uitermate interessant, maar daarvoor moet je autisme al heel goed kennen”.

    ‘Heel goed kennen?’ antwoordde Hilde, ‘via het detaildenken heb ik altijd het autisme van mijn zoon voor mezelf verklaard.’

    In de notities van Hilde vond ik volgende anekdotes. Thomas wuift alleen naar zijn grootvader als hij in een groene auto zit, niet als hij vertrekt met een wagen van een andere kleur. Of: de groene auto moet links vertrekken. Vertrekt hij naar rechts, dan wuift Thomas niet.

    Ik vroeg haar het thema uit te werken. Het werd voor de eerste keer uitgetest op een groot internationaal congres van duizend mensen in Skive (Denemarken). Ik herinner me nog levendig enkele reacties.

    Marie Bristol, ex-medewerker in TEACCH en nu hoofd van de Amerikaanse Autism Research (de zogenaamde CPEA’s) in Washington zei: ‘Ik heb nog nooit iemand zo volgehouden de wereld en het leven weten te verklaren vanuit het standpunt van iemand met autisme als in de lezing van Hilde De Clercq.’

    Yannick Beyer, directeur van de Brondagerskolen voor autisme in Kopenhagen zei: ‘Al jaren praten we over het nut van visuele ondersteuning voor mensen met autisme… Na deze lezing begrijpen we eindelijk een beetje beter wat ze echt zien.’

    Sindsdien heeft Hilde meer lezingen over het onderwerp gegeven. Soms herkennen ouders en professionelen het overselectief denken niet onmiddellijk, maar steeds komen ze erop terug: ‘Ja, zoveel problemen die we voordien niet konden situeren, hebben eigenlijk met detaildenken te maken.’

    Uiteindelijk vind je maar wat je zoekt: problemen moeten eerst een naam krijgen. In dit boekje krijgen ze een naam en daardoor worden ze zeer herkenbaar.

    In onze cursus samenwerking ouders-begeleiders hoor ik Hilde vaak zeggen: ‘Luister naar wat ouders vertellen over hun kind aan de nieuwe babysit. Meestal zijn het voorbeelden van overselectiviteit.’ Gunilla Gerland, auteur van Een echt mens en zelf een persoon met autisme, herkende dit overselectief denken en ook zij moedigde Hilde aan het thema verder uit te werken tot een boek. Gerland waardeerde vooral dat Hilde Thomas’ denkstijl respecteerde. Al te vaak zie je dat begeleiders de specifieke denkstijl proberen ‘af te pakken’ om hem aan te passen aan ons denken. Dat is de prijs die vaak moet worden betaald voor de grote integratie-gedachte.

    V.A., een vrouw met autisme, schreef na de lezing van Mama, is dit een mens of een beest?: ‘Soms is een detail dat niet eens terzake doet voor mij wél de toegang tot het kaderen en toetsen van dingen en gebeurtenissen, waardoor ik tot een basis van het weten, het vermoeden van een concept kan komen, dat als uitgangspunt kan dienen en kan leiden tot de echte inhoud. Het detail is een eerste houvast, een aangrijpingspunt voor mijn manier van denken, onderzoeken, determineren. Of het detail al dan niet van kenmerkend belang is, kan ik pas inschatten ná het begrijpen, niet andersom. Ik herken wat Hilde De Clercq over Thomas schrijft. Ik heb dezelfde stappen gemaakt. Zo denk ik, zo heb ik geleerd. En nog altijd. In elk nieuwe situatie, bij elk nieuw gegeven of elke andere constellatie, leg ik die weg af, van bij het begin.’

    ‘De omgang met Thomas,’ aldus Hilde, ‘heeft mijn leven en mijn inzichten in sterke mate bepaald. Hij gag mij de raadsels op, waarmee we beiden hebben geworsteld. De ondervindingen met hem staan in dit boek centraal. Feitelijk is het dus ook een hommage aan hem, het is niet mijn boek, het is zijn boek, Het boek van Thomas.’

    Als tien geblinddoekte mensen even een olifant betasten en die ervaring nadien moeten weergeven, geeft ieder van hen een beschrijving van een verschillende lichaamsdeel. Maar de persoon die de lange slurf en de ivoren slagtanden beschrijft, maakt het dier wel herkenbaarder dan wie slechts aandacht heeft voor de linkerpoot.

    Ook autisme kun je op verschillende manieren mentaal aftasten. Wie autisme tracht te begrijpen vanuit het overselectief denken heeft een degelijke basis voor het begrijpen van autisme en dus ook voor het begeleiden ervan. Daarom is Mama, is dit een mens of een beest? in alle bescheidenheid een must. Het is tegelijk een leerrijk en uiterst vermakelijk boek. Leest u zelf maar.

    Autism Från Insidan

    Autism Från Insidan

    En handbook

    Ända sedan hennes fjärde barn föddes, har Hilde De Clercq varit engagerad kring autism. Hon beslöt att helhjärtat ge sig i kast med saken och försöka hitta ett angreppssätt för att hjälpa sonen Thomas. Hon vågade utforska och analysera det ibland bisarra beteendet hos sin son och fann en möjlighet att via språket och dess pragmatiska aspekter belysa det genomgripande i denna utvecklingsmässiga särat.

    Detaljseendet och följderna av den s.k. hyperselektiviteten granskade hon i sin första bok. Här går Hilde vidare och utforskar på djupet de kvalitativa skillnaderna i vardagslivet för människor med autism. Därför håller du såväl en praktisk handbok som en reflektion över språkproblem och tankebyggen i din hand.

    Man kan faktiskt havda att vi har olika kulturer att ta hänsyn till, den ena autistik och den andra icke-autistik. Vi behöver all erbjuda oss själva fler broar mellan dessa två kulturer.

    Texten är avsedd för studenter, vård- och skolpersonal samt föräldrar, men kan mycket väl läsas av var och en som är intresserad av att veta mer om det autistika syndromet.

    Författarinnan hänvisar ofta till vad autistika personer själva skrivit, vilket kommer att öppna läsarens ögon och erbjuda en filosofisk och pedagogisk ram för hur personer med autism bör bemötas.

    Mama, ez itt ember vagy állat?

    Mama, ez itt ember vagy állat?

    Könyv az autizmusról

    Ez a könyv egy anya tapasztalatait és eredeti gondolatait mutatja be a “részleteken keresztül történő gondolkodásról”, amellyel “mindig képes vagyok magyarázni fiam autizmusát.”

    Thomasszal való kapcsolatom mélyen és erősen meghatározta az életemet, és a gondolkodásomat. Ő megajándékozott engem egy rejtvénnyel, majd együtt megfejtettük azt. A közös életünkből következő tapasztalat a kulcs ehhez a könyvhöz. Igazából ezt a könyvet Thomas Könyvének kellene hívni…” —Hilde De Clercq (Thomas édesanyja)

    Gunilla Gerland, az “Egy valódi ember” cimű könyv szerzője, aki maga is autizmussal él, különösen nagyra értékelte, ahogyan Hilde tekintettel volt Thomas gondolkodására. Nagyon gyakran tapasztalható, hogy a pedagógusok megpróbálják az autizmussal élő gyermekek gondolkodását “kihagyni a számításból” vagy a saját gondolkodásunkhoz adaptálno. Gyakran ez az ára annak a nagyszerű ideának, amit úgy hívunk, hogy “integráció”.

    “Még soha nem hallottam, hogy bárki ilyen világosan magyarázta volna a világot és az életet egy autizmussal élő szempontjából, mint… Hilde teszi.” —Marie Bristol (USA)

    “Evek ota beszélunk az autizmussal élo emberek vizualis tamogatasanak fontossagarol… (most)…jobban értjuk, mit is latnak valojaban.” —Yannick Beyer (Koppenhaga)

    Aki a “részleteken kereszul torténo gondolkodas alapjan probalja megérteni az autizmust, jobban meg fogja érteni az autizmust, és azt is, hogy hogyan banjon vele. Ez az, amiért (ez) a könyv mindenkinek ajanlhato, aki az autizmus vilagaban mozog. Ez nem tulzas. Olvassak el! —Theo Peeters (Belgium)

    Mamã, aquilo é um ser humano ou um animal?

    Mamã, aquilo é um ser humano ou um animal?

    Sobre hiper-selectividade e autismo

    A pessoa que tenta entender o autismo pelo conceito ‘pensar a partir de detalhes’ terá uma base sólida para compreender a síndrome e tambén para tratar pessoas com autismo. ―Theo Peeters, Centro de Formação sobre Autismo, Antuérpia, Bélgica.

    Fico, sempre, agradavelmente surpreendido quando alguém escreve um livro que considero uma jóia. Este livro é precioso. Propõe-se oferecer uma explicação de como pessoas com autismo processam informação visualmente. Dá exemplos concretos de crianças com autismo que se concentram em detalhes não conseguindo abarcar a totalidade das coisas, por vezes com resultados desesperantes. —Pat Matthews, Presidente da Organização Mundial do Autismo.

    Hilde De Clercq reflecte com objectividade sobre o comportamento autista do seu filho Thomas, interpretando múltiplas situações dificeis, caricatas ou comoventes como resultado do seu raciocínio hiper-selectivo. Este conceito permite-lhe não só compreender o comportamento de Thomas, mas também lidar com ele de forma positiva, melhorando a relação da criança com o mundo que o rodeia. Notável pela capacidade de análise da autora e pela clareza e simplicidade da exposição, este livro toca-nos pela ternura e atenção com que Hilde se debruça sobre o mundo de Thomas. Asua perspectiva como mãe de uma criança autista, com toda a riqueza de detalhes e profunda compreensão inerentes ao envolvimento emocional e ao convívio intimo do dia-a-dia, é valioso contributo para todos aqueles que tentam compreender o porquê do autismo. ―Doutora Astrid Poura Vicente, Instituto Gulbenkian de Ciência, Lisboa

    Esta obra lê-se num fôlego, tal a seriedade com que o tema da ‘pessoa com autismo’ é tratado. Numa linguagem muito acessível mas de grande profundidade, Hilde De Clercq fala-nos apaixonadamente desse mundo e dessa criança onde existe desorientação, dificuldade em compreender o mundo que a cerca e sofrimento. Na realidade, as regras desse mundo variam paradoxalmente, de forma rígida e, por vedes, incompreensível, que obrigam a um constante diálogo mãe-filho. Progressivamente, as ajudas começam a faze efeito e, num diálogo afectuoso mas sem pieguice e numa erudição sem pedantismos, constrói-se um novo mundo em que algum sentido começa a emergit. ―Professor Doutor Joaquim Bairrão, Faculdade de Psicologia e Ciências da Educação, Universidade do Porto.

    Mami, je to člověk, nebo zvíře?

    Mami, je to člověk, nebo zvíře?

    Myšlení dítěte s autismem

    Pro rodiče i odborníky je často obžížné porozumět myšleni dětí autismem. Je pro ně složité pochopit, jak tyto děti tvoří pojmy, jak zobecňují, podle čeho poznávají předmety a obrázky, jak rozlišují blízké osoby.

    Hilde De Clercq, jejíž syn Thomas trpí autismem, nabízí velmi autentický a zároveň srozumitelný pohled na dětský autismus. V knize je množství příkladů, které ilustrují Thomasův vývoj.

    Autorka nabízí také užitečné postupy, které pomáhají při rozvoji kognitivních i sociálních dovedností. Kniha je určena specáilním pedagogům, psychologům a rodičům dětí s autismem.

    Mamma, är det där ett djur eller en människa?

    Mamma, är det där ett djur eller en människa?

    Om överselektivitet och autism

    “Thomas är ungefär 12 år. Hans far tar ett bad och har just rakat av sig skägget och mustaschen för att överraska oss. Thomas går in i badrummet och rusar omedelbart ut igen: ‘Mamma, mamma, det sitter en karl i badkaret!’”

    När Hilde började inse att hennes son Thomas tänkte på ett annat sätt än hennes äldre barn, prövade hon att följa hans sätt att tänka och försöka anpassa sig till det. Hon lärde sig att den spontana överföringen av färdigheter från ett sammanhang till ett annat kan vara praktiskt taget omöjligt att göra för ett barn med autism. När sammanhanget förknippas med detaljer snarare än med en övergripande mening uppstår ofta konflikter som kan orsaka rädsla och oförståelse såväl i familjen som i skolan.

    “Mamma, är det där ett djur eller en människa?” är en mycket viktig och underbar bok. Den är viktig därför att den genom att uppmärksamma och beskriva detaljtänkandet visar hur personer med autism upplever världen och livet. Den är underbar därför att detta, på ett kärleksfullt och respektfullt sätt, illustreras med en rad konkreta exempel av en mamma som gör allt för att underlätta livet för sitt barn. Boken måste läsas av alla som kommer i kontakt med personer med autism.” —Lena Andersson, förbundssekreterare Riksföreningen Autism, leg. psykolog

    Hilde De Clercq har studerat språkvetenskap. Thomas, hennes son med autism, föddes i oktober 1986. För att kunna hjälpa honom övergav Hilde sitt arbete som språklärare. Under några år intresserade hon sig bara för autism.

    Autyzm od wewnątrz

    Autyzm od wewnątrz

    Przewodnik

    Jednym z najczęstszych sposobów postępowania z autystycznym dzieckiem jest skupianie się na wierzchołku góru lodowej: na zachowaniu, które widzimy. Oznacza to pilnowanie dziecka przez cały dzień i bezustanne zwracanie mu uwagi: “Nie wkładaj tego do buzi”, “trzymaj się od tego z daleka” to negatywne zwroty, które nie odnoszą żadnego skutku, bo większość małych dzieci z autyzmem nie rozumie wystarczająco dużo z języka słów. Dziecko zwykle nie w pelni rozumie, co robi źle i moźe reagować kolejnym trudnym zachowaniem, takim jak rzucanie się na podłogę, kopanie i wrzeszczenie.

    Hilde De Clercq jest dyrektorem Centrum Szkolenia o Autyzmie (Opleidingscentrum Autisme Theo Peeters). Jest też autorką dwóch książek na temat autýzmu, znanym na całym świecie wykładowcą i trenerem z tego zakresu.

    Odkąd jej czwarte dziecko przyszlo na świat, Hilde zaangażowala się w problemy autyzmu. Zdecydowała, że poświeci się całkowici próbom zrozumienia istoty tej zagadki.

    Hilde podjęła wyzwanie zbadania i przeanalizowania “innego” zachowania swojego syna. Odkryła nowe podejście do problemu – poprzez język i poprzez przypisywanie znaczeń, gdyż jako językoznawca mogła zaobserwować przenikanie tej rozwojowej odmienności do wszystkich sfer funkcjonowania. W swojej pierwszej książce przeanalizowała skrajne skupianie uwagi na szczegółach oraz skutki nadmiernej selektywności. W tej książce Hilde idzie dalej i dogłębnie analizuje jakościowe skutki autyzmu w codziennym życiu. Jest to zarówno praktyczny przewodnik, jak i pogłębiona refleksja na temat pragmatycznych problemów językowych.

    Można powiedzieć, że istotnie egzystują dwie kultury: jedna autystyczna i druga nieautystyczna. Ta książka buduje most między tymi dwoma podejściami do rzeczywistości. Jest przeznaczona dla studentów, profesjonalistów i rodziców, ale może również być wspaniałą lekturą dla wszystkich zainteresowanych syndromen autyzmu.

    Częste odwoływania się autorki do tekstów osób z autyzmem otwierają czytelnikowi oczy na “świat autyzmu” i pozwalają zarówno na filozoficzną, jak i pedagogiczną refleksję.

    Mor, er det et menneske eller et dyr?

    Mor, er det et menneske eller et dyr?

    En bog om autisme af Hilde De Clercq

    Mor, er det et menneske eller et dyr? er en speciel bog. Den er først og fremmest en bog on autisme, men den handler også om Thomas, som er en meget særlig dreng. Thomas har mange kommunikationsvanskeligheder, og er meget fokuseret på detaljer, og det gør hans oplevelse af verden meget anderledes. Bogen er skrevet af Thomas’ mor, som med stor indlevelse fortæller om hans opvækst, og samtidigt bruger mange eksempler fra Thomas’ liv til at illustrere, hvad autisme er, og specielt hvad detaljefokusering og mangel på forståelse for centrale sammenhænge er.

    Bogen giver et godt indblik i disse symptomer, som er centrale i autisme, og giver samtidigt håb; alle børn udvikler sig, også børn med sa store vanskeligheder som Thomas. Hilde De Clercqs egen udvikling gennem livet med Thomas, gennem fortvivlelse til en forståelse af Thomas og en accept af, at han er en anderledes dreng, er en udvikling mange forældre til børn med autisme skal igennem, hvorfor bogen kan være en støtte for andre forældre. Den kan samtidigt give fagfolk en forståelse for hvordan verden kan se ud fra en forælders synsvinkel.